Jedna z najbardziej praktycznych dyskusji drugiego dnia ELMC 2026 poświęcona była najnowszym zmianom prawnym i administracyjnym wpływającym na świadczenie usług transgranicznych na jednolitym rynku UE.
Sesja „Intra-EU Service Provision in Practice – National Updates and Takeaways”, moderowana przez Marka Benio, zgromadziła młodych prawników i ekspertów z Włoch, Niderlandów i Polski, którzy analizowali, w jaki sposób państwa członkowskie coraz częściej kształtują swobodę świadczenia usług poprzez szczegółowe regulacje krajowe, procedury administracyjne i systemy compliance.
Dyskusja pokazała Europę formalnie opartą na tych samych swobodach traktatowych, ale coraz bardziej niejednorodną pod względem praktycznego stosowania prawa. Choć swoboda świadczenia usług obowiązuje w całej UE, każde państwo coraz częściej „filtruje” ją przez własne priorytety i systemy administracyjne.
Włochy – obowiązki BHP jako jedna z największych barier
Daria Matecka przedstawiła Włochy jako państwo, w którym najpoważniejsze bariery dla firm delegujących pracowników coraz częściej wynikają nie z wynagrodzeń czy układów zbiorowych, lecz z obowiązków związanych z bezpieczeństwem i higieną pracy.
W przypadku niewielkiej firmy wykonującej prace montażowe na placu budowy koszt wdrożenia wymaganej dokumentacji BHP może wynosić około 11 000 euro. Włoskie przepisy wymagają rozbudowanej dokumentacji przygotowanej w języku włoskim, obejmującej m.in. ocenę ryzyka, szkolenia oraz formalne przypisanie określonych funkcji związanych z bezpieczeństwem pracy.
Szczególną uwagę zwrócono również na bardzo szeroką definicję „placu budowy”, obejmującą nie tylko klasyczne prace budowlane, ale także montaż, instalacje czy konserwację.
W trakcie sesji omówiono również nowy włoski system licencji punktowej („patente a crediti”) dla firm budowlanych. Przedsiębiorstwa rozpoczynają działalność z pulą 30 punktów, które są odejmowane za naruszenia przepisów. Spadek poniżej określonego poziomu może w praktyce uniemożliwić dalsze prowadzenie działalności na placach budowy.
Davide Vieni uzupełnił dyskusję o praktyczne kwestie związane z Casa Edile — obowiązkowym włoskim funduszem budowlanym. W zależności od rodzaju działalności pracodawcy mogą być zobowiązani do odprowadzania od 8% do 10% wynagrodzeń, a w przypadku agencji pracy tymczasowej nawet do 12%.
Poruszono również problem niezwykle skomplikowanego systemu włoskich układów zbiorowych, w którym funkcjonuje około 800–900 porozumień o często bardzo podobnych nazwach i częściowo pokrywających się zakresach zastosowania. W praktyce samo ustalenie właściwego układu zbiorowego staje się istotnym wyzwaniem compliance.
Niderlandy – współpraca inspekcji pracy i organów migracyjnych
David Wernsing skoncentrował się na nowych rozwiązaniach przyjmowanych w Niderlandach w celu przeciwdziałania pozornemu delegowaniu pracowników, szczególnie obywateli państw trzecich.
Dyskusja dotyczyła m.in. propozycji wymagających wcześniejszego zatrudnienia pracownika przez określony czas w państwie wysyłającym przed rozpoczęciem delegowania. Według władz holenderskich rozwiązania te mają przeciwdziałać obchodzeniu przepisów migracyjnych.
Szczególne obawy wzbudziła rosnąca współpraca pomiędzy inspekcją pracy a organami odpowiedzialnymi za kontrolę migracyjną. Podczas sesji zwracano uwagę na brak skutecznego rozdzielenia pomiędzy egzekwowaniem prawa pracy a kontrolą imigracyjną.
Jak podkreślano, pracownicy zgłaszający naruszenia prawa pracy mogą jednocześnie narażać się na konsekwencje migracyjne, co w praktyce może zniechęcać ich do zgłaszania nadużyć.
Polska – państwo broniące swobody świadczenia usług i jednocześnie tworzące nowe bariery
Michał Szypniewski zwrócił uwagę na narastający paradoks widoczny w Polsce.
Polska przez lata należała do najaktywniejszych obrońców swobody świadczenia usług w UE. Jednocześnie jednak coraz częściej pojawiają się nowe bariery prawne i administracyjne wpływające zarówno na zagranicznych usługodawców działających w Polsce, jak i na polskie firmy delegujące pracowników za granicę.
Jednym z najważniejszych problemów omawianych podczas sesji były trudności wizowe dotyczące obywateli państw trzecich. Konsulaty coraz częściej opierają swoje decyzje na szerokiej, uznaniowej ocenie ryzyka, że pracownik nie opuści Polski po wygaśnięciu wizy.
Poruszono również temat bardziej restrykcyjnych wymogów dotyczących zezwoleń na pracę dla pracowników delegowanych, w tym konieczności istnienia stosunku pracy oraz ograniczeń dotyczących delegowania wewnątrzkorporacyjnego pomiędzy podmiotami niepowiązanymi bezpośrednio kapitałowo.
Zdaniem uczestników sesji rozwiązania te rodzą szersze pytania o zgodność części krajowych regulacji ze swobodą świadczenia usług gwarantowaną przez prawo UE.
Coraz bardziej niejednorodna praktyka stosowania prawa
Jedna konkluzja wybrzmiała podczas dyskusji szczególnie mocno: współczesne bariery dla swobody świadczenia usług coraz rzadziej wynikają z otwartego podważania swobód unijnych.
Znacznie częściej powstają poprzez szczegółowe regulacje krajowe, praktyki administracyjne i rozbudowane obowiązki compliance wdrażane na poziomie państw członkowskich.
Jak wielokrotnie podkreślano podczas sesji, prawdziwe wyzwanie dla mobilności pracy i usług transgranicznych w Europie coraz rzadziej dotyczy samych zasad ogólnych — a coraz częściej praktycznych szczegółów ich stosowania.
📸 Kilka ujęć z tej części programu poniżej.
