Tradycyjnie drugi dzień Europejskiego Kongresu Mobilności Pracy otworzyła sesja pytań do ekspertów Zakładu Ubezpieczeń Społecznych — jedna z najbardziej praktycznych i wyczekiwanych części programu przez uczestników Kongresu.
Warsztat poprzedził wykład profesora Daniela Eryka Lacha pt. „Twelve goes Thirteen?”, poświęcony różnicom pomiędzy dwoma sytuacjami, w których mimo przekraczania granic wewnętrznych UE nadal stosowane jest ustawodawstwo jednego państwa członkowskiego w zakresie ubezpieczeń społecznych: delegowaniem pracowników oraz pracą wykonywaną w dwóch lub więcej państwach członkowskich.
Następnie rozpoczęła się sesja pytań do ekspertów Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, moderowana przez Marka Benio. Jak podkreślali uczestnicy, zaledwie godzina okazała się zdecydowanie zbyt krótka na tak dużą liczbę praktycznych problemów i pytań dotyczących delegowania oraz dokumentów A1. Ten warsztat mógłby spokojnie trwać cały dzień — i kto wie, czy podczas kolejnej edycji Kongresu nie zostanie właśnie tak zaplanowany.
Tegoroczny Kongres odbywał się — podobnie jak wcześniejsze edycje — pod honorowym patronatem Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. ZUS wspiera jednak Kongres nie tylko patronatem, ale również merytorycznie — nieprzerwanie od pierwszej edycji ELMC w 2013 roku.
W tym roku w sesji udział wzięło czworo ekspertów Departamentu Ubezpieczeń Międzynarodowych ZUS.
Coraz więcej wycofanych dokumentów A1
Marta Pardyka zaprezentowała szczegółowe dane dotyczące dokumentów A1 — z podziałem na branże, obywatelstwo oraz podstawy wydania dokumentu, takie jak delegowanie, praca w dwóch państwach członkowskich czy porozumienia wyjątkowe.
Szczególną uwagę zwróciły dane dotyczące liczby wycofanych dokumentów A1:
– 2023 – 326
– 2024 – 951
– 2025 – 1154
Choć nadal stanowi to jedynie około 0,136% wszystkich wydanych dokumentów, zarówno liczba, jak i odsetek wycofanych A1 systematycznie rosną.
Podczas warsztatu pojawiło się pytanie o przyczyny tego trendu oraz praktyczne konsekwencje dla przedsiębiorców delegujących pracowników za granicę. Przy liczbie przekraczającej już tysiąc wycofanych dokumentów coraz częściej pojawia się potrzeba głębszej analizy przyczyn tego zjawiska.
Marta Pardyka przedstawiła również praktyczne wskazówki dotyczące sposobu odpowiadania na pytania zawarte w kwestionariuszu dotyczącym wydania dokumentu A1.
Najnowsze orzecznictwo TSUE dotyczące delegowania
Jak zauważono podczas warsztatu, na wiele pytań dotyczących delegowania najpełniej odpowiada dziś orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości UE.
Tomasz Potaczała zaprezentował przegląd trzech nowych orzeczeń TSUE dotyczących delegowania pracowników i koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.
Sprawa A. przeciwko GKV Spitzenverband dotyczyła uwzględniania pracy wykonywanej w państwach trzecich przy ustalaniu proporcji pracy wykonywanej w dwóch lub więcej państwach członkowskich.
W sprawie Hakamp Trybunał analizował okres referencyjny wykorzystywany przy badaniu proporcji pracy wykonywanej w poszczególnych państwach członkowskich.
Z kolei sprawa Team Power Europe odnosiła się do interpretacji pojęcia „normalnej działalności” prowadzonej w państwie wysyłającym — w tym przypadku w Bułgarii — w kontekście działalności agencji pracy tymczasowej.
Pytania uczestników i praktyczne problemy
Przez dwa miesiące przed Kongresem organizatorzy zbierali pytania uczestników dotyczące praktycznych problemów związanych z delegowaniem i dokumentami A1.
Na pytania odpowiadał Krzysztof Delert Urban. Jak co roku, liczba problemów praktycznych okazała się tak duża, że nie udało się omówić wszystkich zagadnień podczas jednej sesji.
W podsumowaniu warsztatu dr Andrzej Szybkie odniósł się m.in. do kwestii wydawania poświadczeń A1 dla studentów poniżej 26 roku życia zatrudnionych na podstawie umów cywilnoprawnych. Pomimo wyłączenia takich osób z obowiązku ubezpieczeniowego nadal podlegają one ustawodawstwu państwa, które przewiduje to wyłączenie.
Na zakończenie przedstawiciele ZUS zapowiedzieli „dogrywkę”, a organizatorzy ELMC - więcej czasu dla ekspertów Zakładu Ubezpieczeń Społecznych podczas kolejnej edycji Kongresu w 2027 roku.
Przy takich ekspertach zawsze pozostaje niedosyt i kolejne pytania.
📸 Kilka ujęć z tej części programu poniżej
